Jæja gott fólk, þá sérstaklega Alma, sem hefur víst beðið eftir bloggi síðan í ágúst. Ég vil biðjast afsökunar á því að hafa ekkert sett hérna inn fyrr en núna en sauðurinn sem ég er, þá skrifaði ég þrjú löng blogg á síðunni sjálfri en ekki í Word til að byrja með og varð útkoman sú að eftir rúma klukkustundar skrif í hvert skipti ákvað netið að frjósa, bloggsíðan að eyða öllu sem ég hafði sett niður og fleira álíka skemmtilegt. Til þess að það komi eitthvað gáfulegra en „í dag...“ blogg þarf ég líka að komast í ákveðinn gír og hann er allt of fátíður þessa daganna. Hérna kemur þó afrakstur dagsins.
Um daginn var ég búin að skrifa grein um ástæður þess sem ég ákvað að fara út til Kenýa í sjálfboðaliðstörf í janúar næstkomandi og ég mun án efa gera það aftur síðar en núna langar mig aðeins að fjalla um málefni fatlaðra á Íslandi eins og þau koma mér fyrir sjónir.
Nú hef ég starfað á sambýli fyrir fatlaða frá því í byrjun sumars og er orðin aðeins kunnug stöðu fatlaðra í samfélaginu. Það sem ég vil samt byrja á að segja frá eru þeir einstaklingar sem ég er búin að kynnast með vinnu minni þar. Þetta fólk er með þeim lífsglöðustu einstaklingum sem ég þekki og það þarf oftast lítið til að gleðja hjarta þeirra. Ég er búin að kynnast mörgum yndislegum einstaklingum sem hafa allir mjög mismunandi persónueinkenni sem gerir þá að þeim sérstöku manneskjum sem þau eru. Ég gæti ekki hugsað mér betri, fjölbreyttari, meira krefjandi og gefandi vinnu en þá sem ég er í núna og ég hef engan áhuga á að hætta henni á næstunni enda er ég búin að eignast fullt af nýjum vinum sem mér þykir alveg ótrúlega vænt um.
Mér skylst nú að þjónusta við fatlaða á Íslandi sé svipuð í samanburði við hin norðurlöndin og mun betri heldur en í vanþróaðari löndum en það er samt sem áður ýmislegt sem þarf að bæta. Það sem er vert að muna að er að fatlaðir einstaklingar eru líka manneskjur sem eiga skilið að reyna að fá sem mest út úr lífinu líkt og hinir heilbrigðu. Því miður búa allir fatlaðir einstaklingar við einhverskonar skert lífsgæði en það fer eftir fötlun hvers og eins og alvarleika hennar. Sjúkdómar eru gjarnan fylgifiskar fötlunar og gerir því lífið ekki auðveldara fyrir þá einstaklinga sem búa við fötlun. Líkt og ég sagði áðan þá eru lífsgæðin mismikil eftir fötlun einstaklingsins. Sumir eru heppnir í óheppninni og geta nánast séð um sig sjálfir og þurfa aðeins á aðstoð að halda við erfiðustu verkin. Aðrir geta því miður aldrei farið einir á klósettið og gert þarfir sínar, ekki tjáð sig og líðan sína, aldrei staðið eða jafnvel setið, ekki fengið sér að borða það sem þeir vilja þegar þeir vilja og listinn heldur áfram. Þetta er það ástæðan fyrir því hversu mikilvægt það er að hafa nóg af góðu og hæfu starfsfólki sem hefur ástríðu til að auka lífsgæði einstaklingsins og má ekki spara við það. Ég ætla nú ekki að tala um kjaramál en mér finnst þetta samt sem áður vera eitt af mikilvægustu störfum í samfélaginu, þ.e. að vera til staðar fyrir samborgara þinn. Þegar kemur að öðru en þessum grunnþörfum einstaklingsins þá er forvitnilegt að sjá hvernig þjónusta við fatlaða er. Sem dæmi fór ég í bíó með íbúa af sambýlinu um daginn. Hana langaði rosalega mikið að sjá Strumpana og var tiltölulegar nýbyrjað að sýna myndina í kvikmyndahúsum. Hún á erfitt með gang og notast stundum við hjólastól og fórum við með hann þennan tiltekna dag í bíó. Þegar við erum búnar að troðast í röð, ég og hún í hjólastólnum og við komnar að miðasölunni er okkur tilkynnt að það sé ekkert hjólastólaaðgengi í sal A, þar sem myndin var sýnd heldur bara í B sal. Við þurftum því að troða okkur aftur út úr bíóhúsinu og fara inn þar sem áhorfendur koma vanalega út úr salnum og þar kom stúlka, örugglega á svipuðum aldri og ég og við rembuðumst við að lyfta stólnum yfir stórann þröskuld. Vegna þess að við þurftum að fara þarna inn þá fórum við ekki í gegnum sjoppuna og gátum ekki verslað okkur nammi, en það var nú einmitt eitt af því sem hana hlakkaði svo til að gera, því ekki getur hún stokkið út í búð í hvert skipti sem hana langar í eitthvað góðgæti. Stúlkurnar sem voru að vinna í bíóinu voru reyndar svo indælar að gefa okkur popp og kók frítt vegna þessa og færa okkur það í sætin okkar. Ég ætla ekki að álása stelpurnar sem voru að vinna í bíóinu þennan daginn því ekki eru það þær sem eiga að sjá til aðgengi fyrir alla sé til staðar. Samkvæmt lögum á aðgengi fyrir fatlaða að vera á öllum opinberum stöðum og ber yfirvöldum og stjórnendum að sjá til þess. Ef það er ásættanlegt að hafa þetta svona þá spyr maður sig; Eiga fatlaðir einstaklingar eða fólk í hjólastól ekki rétt á því að sjá nýjustu myndirnar á meðan þær eru ennþá sýndar í A sal? Eiga fatlaðir einstaklingar eða fólk í hjólastól að þurfa að bíða eftir því að komast í bíó þangað til myndin er sýnd í B sal? Þetta á ekki að vera ásættanlegt. Eins og það sé ekki nógu erfitt að þurfa að vera í hjólastólnum, heldur að þurfa líka að missa af því sem lífið hefur upp á að bjóða vegna þessa. Þetta er ekki bara svona í kvikmyndahúsum. Þetta er allsstaðar á almenningsstöðum. Þetta er svona á kaffihúsum, í búðum, á tónleikastöðum, á veitingastöðum og fleira. Á laugardaginn síðasta fór ég með manni í hjólastól í strætó. Ég fékk aðstoð við að lyfta stólnum upp í strætisvagninn óvitandi um að hægt væri að setja niður planka til að rúlla stólnum upp í og niður úr stætisvagninum. Tvær konur sem voru í strætisvagninum sögðum mér svo að hægt væri að setja hann niður. Strætisvagnabílstjórinn hafði ekki fyrir því að segja mér frá því þegar hann horfði á okkur burðast með stólinn upp í vagninn. Ekki bara það er slæmt heldur líka einfaldlega það að mér hafi ekki dottið í hug af fyrra bragði að það væri planki til að leggja upp og niður segir svolítið mikið um stöðu þjónustu við fatlaða hér. Ég bjóst ekki við að það væri hægt að fara með stól upp í vagninn því það er ekki sjálfgefið í samfélaginu. Er ekki eitthvað rangt við það?
Þetta er því miður staðreyndin í samfélaginu, að minnsta kosti eins og hún kemur mér fyrir sjónir. Ég vil samt sem áður að þeir sem koma til með að lesa þetta allt saman viti að ég veit að það er ekki allt slæmt við þjónustu við fatlaða hérna. Það er hægt að setja plúsa við ýmislegt en það er einfaldlega ekki það sem ég vildi koma á framfæri hér, heldur það sem þarf að bæta.
Að þessu sögðu þá vil ég samt minna á mikilvægi þess að hrósa. Það eru mörg vel unnin störf þarna úti sem eiga skilið meiri viðurkenningu en raunin er.
Til að enda þetta með smá væmni en þó raunveruleikanum;
„Við erum eftir allt saman, öll manneskjur með okkar kosti og galla“.
